Parafia Ewangelicko - Augsburska w Kluczborku
,,Gdybym wiedział, że jutro świat przestanie istnieć, to jeszcze dziś zasadziłbym drzewko jabłoni.''

- Marcin Luter

Dzieje Kościoła i Parafii Ewangelickiej pod wezwaniem „Zbawiciela” w Kluczborku

Historia Kościoła pod wezwaniem Zbawiciela, najstarszej budowli w Kluczborku i parafii ewangelickiej była i jest nierozerwalnie związana z historia naszego miasta. Dnia 26.02.1253 r. zakon krzyżowców otrzymał
prawo lokacyjne na założenie osady na prawie niemieckim, która od Rycerzy Krzyża z czerwona gwiazda przyjęła nazwę Cruceburg. W roku 1274 osadzie nadano prawa miejskie. Pierwsza wzmianka o Kluczborku –
Cruceburgu w akcie prawnym pojawiła się w roku 1295. Natomiast juz w 1298 r. książę Henryk IV Głogowski oficjalnie na mocy prawa przekazał wzmiankową świątynię pod patronat krzyżowcom
pochodzącym z Wrocławia. Od tej pory chorągiew z insygniami krzyżowców – krzyż i czerwona gwiazda zdobiła wieże kościoła usytuowanego w kierunku południowym od ratusza. Kościół zbudowany z polnych
kamieni (jedynie okna były z cegły), składał się z prezbiterium datowanego na XIII w. W stylu wczesno -gotyckim, oraz wieży w części zachodniej z wieku XIV. Krzyżowcy wraz z książęcym zarządcą Adolfusem
przyczynili się do rozwoju miasta. Wybudowali miedzy innymi szpital, który początkowo służył jedynie rycerzom zakonu. Z czasem przeistoczył się w szpital miejski. W środku miasta (prawdopodobnie na miejscu
obecnego ratusza) mieściła się siedziba zakonu. W kierunku wschodnim, poza miastem (przy ulicy Katowickiej, w miejscu obecnego katolickiego punktu katechetycznego), usytuowano cmentarz, a na nim
drewniana kaplice. W latach 1415 – 1510 miasto przechodziło z rak do rak, co spowodowało znaczne zubożenie jego mieszkańców i zahamowało rozwój rzemiosła. Od roku 1536 tzn. od czasu, gdy nad miastem
sprawują władze wysłannicy księcia Fryderyka II – datuje się okres rozbudowy i rozkwitu Kluczborka. Wiadomości o czasach Reformacji na terenie Kluczborka są bardzo skromne. Hasła reformacyjne docierają
do Kluczborka stosunkowo wcześnie, bo juz pod koniec 1518 r. Wzbudzają zainteresowanie wśród szlachty i mieszczan. Wynikiem zakorzenienia się myśli reformacyjnych jest przejecie kościoła farnego w 1527 r., przez ewangelików. Regularne nabożeństwa ewangelickie odbywały się juz w roku 1528, chociaż nie było jeszcze stałego miejscowego proboszcza. W ramach rozrachunku miedzy księciem brzeskim i księciem opolskim, Kluczbork przeszedł pod
panowanie księcia Reinharda z Opola. Z tego tez powodu duchowni kluczborscy nie uczestniczyli w Konwencie Brzeskim w 1534 r. Dopiero w roku 1536, gdy Kluczbork dostał się ponownie w posiadanie
książąt brzeskich (wyznawców Luteranizmu) można mówić o za-awansowanym ruchu reformacyjnym. Zgodnie z panującą wówczas zasada: Czyj kraj, tego religia – ludność Kluczborka przyjęła religie
wyznawana przez swych książąt. Wprowadzenie wyznania Lutra nie obeszło się bez walki. Przeciwnicy wywodzili się głównie spośród krzyżowców i miejscowej arystokracji. Ostatecznie w lipcu 1556 r., książę
Grzegorz wysłał do Kluczborka mistrza wrocławskiego zakonu krzyżowców w sprawie ustalenia terytorialnych granic wyznaniowych. Po rozmowach, trwających jeszcze 21.09. Tego roku, postanowiono, iż
wszystkie okoliczne wioski, oprócz Kuniowa, Kujakowic Górnych i Dolnych oraz Łowkowic, przejdą na luteranizm. Po wielkim pożarze w 1528 r. w obawie przed napaścią Turków i ponowna pożogą – zbudowano
wokół miasta grube mury obronne z cegły i więżę nazywana zamkowa (przebudowana później na wieże ciśnień). Na podstawie prac Sigismunda Justyna Ehrharda „Prezbiteologia o Śląsku” z roku 1782 i Henryka
Koellinga „Prezbiteologia o powiecie kluczborskim” z 1867 r. możemy ustalić pierwszych kluczborskich
duchownych ewangelickich. Byli nimi:
1. Nicolaus Zeidler sprawujący urząd
w latach 1532 – 1549
2. Michael Schulz sprawujący urząd
w latach 1549 – 1556
3. Peter Schwartz sprawujący urząd
w latach 1556 – 1561
Pastor Adam Thuler, który jako pierwszy założył w 1708 r. rejestr chrztów, ani słowem nie wspomina o swoich poprzednikach. Bez wątpienia na podstawie akt, pierwszym stałym proboszczem parafii ewangelickiej
i Kościoła pod wezwaniem Zbawiciela – był pastor Georg von Stosch. Sprawowanie tego urzędu w latach 1558 – 1588 ze względu na czynna opozycje katolików nie było łatwe. Wiele do życzenia pozostawiały także
warunki mieszkaniowe pastora von Stoscha i jego rodziny. Jeszcze dwa razy za życia pastora von Stoscha płonęło miasto: w roku 1582 i 1588. Pierwszy ewangelicki proboszcz zmarł w 1588 r. w czasie epidemii
dżumy. Jego następcami byli:Venceslaus Smolius i Samuel Regius. Wszelkie akta i rejestry z tego okresu zaginęły. Magistrat wywiózł je do Praszki, ale i tam dosięgneła je wojna i ogień. Pastor Regius zmarł w 1646
r. przed zakończeniem wojny 30 – letniej, „Srodze nią umęczony”. Czasy były bardzo trudne, ale znaleźli się Parafia Ewangelicko – Augsburska w Kluczborku
ludzie, którzy chcieli i mogli pomóc miastu. Obywatel Kluczborka, Johann Dollenhofer wpłacił w 1649 r. na rzecz magistratu 600 talarów. Z procentów od tej sumy jedno kluczborskie dziecko mogło uczyć się
w pobliskich szkołach wyższych. Wśród nich znalazł się m.in. Gustaw Freytag. Wielki pożar 17.05.1654 r. strawił prawie całe miasto, w tym również kościół. Senior i dziekan parafii ewangelickiej Adam Gdacjusz
zamieszkał w szpitalu. Nabożeństwa odprawiano w kaplicy cmentarnej, a nauka religii odbywała się w ratuszu. Jeden z książąt brzeskich podarował sumę ponad 1000 talarów z przeznaczeniem na odbudowę kościoła.
Już w 1660 r. odbył się pierwszy chrzest w odbudowanej świątyni. Po śmierci ostatniego z Piastów Śląskich – Jerzego Wilhelma w 1675 r. Kluczbork wraz z całym księstwem przeszedł we władanie
katolickiego cesarza austriackiego Leopolda I. Wówczas to świątynia przeszła na okres siedmiu lat (1700 -1707) w ręce katolików. Pastor Ludwik Conradi wraz z Rada Parafialna zostali przepędzeni.
Ewangelicy wrócili do swego kościoła w 1708 r. gdy po konwencji w Altranstädt sytuacja prawna śląskich protestantów poprawiła się. Katolicy zajęli z powrotem kaplice cmentarna, która do tej pory używali ewangelicy.
Potwierdzeniem tych wydarzeń jest zapis pastora Adama Thulera w rejestrze kościelnym: „Zapis uczyniony w dniu 25.12.1707 r. poprzez sakrament Chrztu Świętego o ponownym wcieleniu
w Kościół Chrystusowy. W roku tym kościół kluczborski został oddany wyznawcom Konfesji Augsburskiej dzięki cesarsko – szwedzkiej konwencji w Altranstädt. Fakt ten został potwierdzony w wierze Trójjedynego Boga,
za zgoda cesarza Józefa I. Na jego polecenie swoje podpisy złożyli wielebny Michael Fiebiger, wizytator zakonu krzyżowców w Polsce i na Śląsku, prałat Domu św. Mateusza, patron kluczborskiego
kościoła oraz miejscowi przedstawiciele w osobach Adama Thulera, Ślązaka z Byczyny, pierwszego pastora i Christiana Riedla, diakonusa. A syn Boży, który siedzi po prawicy Wiecznego Boga – Ojca i rozdziela dary
ludziom, niech będzie ze swoimi nowymi sługami, których powołał do Winnicy Pańskiej”.
W wyniku kolejnego pożaru 23.04.1737 r. niemal wszystkie budynki mieszkalne, kościół i ratusz objęły płomienie. Pastor Adam Thuler zanotował: „1737, 23.IV. w trzecie święto wielkanocne, krótko po północy,
dobre miasto Kluczbork z woli Wszechmogącego Boga – zostało nawiedzone straszliwym ogniem z niebios, który w dwie godziny strawił cale miasto oraz bez możliwości ratunku umiłowany kościół, plebanie i szkoły
obrócił w popiół. Ludzie niewiele lub nic nie uratowali z dobytku. W drugi dzień świąteczny Wielkanocy odprawiliśmy ostatnie nabożeństwo w ciszy i w pokoju Pańskim, ale trzecie święto stało się dniem żałoby.
Z pięknych, kosztownych organ, które w 1712 r. zbudowane zostały – nie pozostało wiele śladów w miejscu, gdzie stały. Nic nie pozostało z dzwonów, ławek, pięknego chóru – wszystko zostało obrócone w popiół”.
Nastąpił czas odbudowy. Wieża została prawie calowicie zniszczona. Jej odbudowa trwała do roku 1754. W części zachodniej odbudowano druga nawę kościelną. Zmieniono także sufit z drewnianego na ceglany.
Obecny wystrój kościoła datuje się z lat 1750 – 1760. Wówczas powstały ołtarz, ambona,chrzcielnica i prospekt organowy – zaprojektowane i wykonane przez rzeźbiarza z Wrocławia – Leopolda Jaschke.
Utrzymanie w ulubionym przez rokoko kolorach: białym i złotym, bogato zdobione rzeźbami i płaskorzeźbami stanowiła prawdziwe perły sztuki sakralnej z okresu baroku. Gruntowna przebudowa wnętrza
kościoła po pożarze 1737 r. została dokonana przez Adama Dediciusa i Daniela Mietle w latach 1743 – 45.
W latach 1795 – 1797 nadbudowano górna kondygnację wieży, nadwątlonej w czasie pożaru w roku1795.
Dzięki wysiłkom szklarza Jenscha i murarza Przewłoki, straty nie były wielkie. Najbardziej, wskutek gorąca, ucierpiały organy. W 1806 r. zamontowano na wieży zegar. Okolo1820 r.
budynek otrzymał zamiast dachu gontowego – dach kryty dachówka, a kopule więzy w stylu wschodnio -gotyckim pokryto blacha. W stronie południowej kościoła dobudowano w roku 1824 zakrystie. Przebudowano ja w 1854 r. Do roku
1898 przechowywano w niej karawan.
Ciekawe są także dzieje ewangelickiego cmentarza. Po podpisaniu konwencji w 1708 r. zmarłych grzebano wokół kościoła. Z powodu braku miejsca, utworzono na zachodzie miasta nowy cmentarz noszący
nazwę szpitalnego. Od 1815 r. ewangelików grzebano na cmentarzu obecnie komunalnym przy ulicy w kierunku Opola. Dnia 29.11.1815 r. odbyło się uroczyste poświecenie nowego, trzeciego juz cmentarza. Parafia rozrastała się,
a wraz z nią cmentarz. W latach: 1834, 1854, 1892 dobierano grunt pod cmentarz. W międzyczasie cmentarz przyszpitalny zlikwidowano. Na jego miejscu magistrat – dzierżawca tego terenu – utworzył boisko, a w roku
1891 postawił tam budynek poczty (istnieje do dziś). W roku 1830 postawiono na cmentarzu drewniana kapliczkę, która w 1886 r. z inicjatywy rodziny Schneider zmieniono na murowana. Jej poświęcenie odbyło
się 25.10.1887 r. W miarę wzrostu liczby wiernych kaplica okazała się za małą i przechowywano w niej karawan.
Na placu przykościelnym stal dom parafialny, w którym od 1737 r. mieszkali kolejni duchowni z naszej parafii z rodzinami. W latach 1831 – 1833 zbudowano nowy dom parafialny i szkole. 5/9 Części kosztów tej
budowy poniosła parafia, a resztę, choć z oporami, podarował magistrat. Parafia Ewangelicko – Augsburska w Kluczborku
Wojna 1836/37, epidemie ospy, szkarlatyny i cholery zdziesiątkowały wiernych parafii kluczborskiej.

Burmistrz Kluczborka, syn pastora z Wołczyna, dr med. Ferdynand Freytag ochrzcił swego pierwszego syna Gustawa w kluczborskim kościele ewangelickim. Urząd duchownego sprawował w tym czasie
pastor Neugebaur, który był przyjacielem rodziny i pierwszym nauczycielem młodego Gustawa, późniejszego założyciela i dyrektora gimnazjum.
Kluczborska społeczność 13.04.1843 r. uroczyście obchodziła jubileusz 50 – lecia pracy duszpasterskiej pastora Neugebaura. Pięc lat później pastor i burmistrz zmarli.
Następca pastora został diakonus Emnauel Henryk Kern. Heinrich Theodor Kindler wspólnie z pastorem Kernem, od r. 1860 sprawowali piecze nad kluczborskim kościołem i jego wiernymi.

Drugi duchowny Roman Müller poświęcił 12.06.1880 r. ewangelicki szpital i dom sióstr „Betania”. Przy szpitalu powstał mały kościołek dla sióstr i pacjentów.
Po śmierci pastora Müllera zastąpił go w 1908 r. Georg Hartnik, a jego współpracownikiem został pastor Kosmala. Od 1.06.1896 r. ustanowiono urząd trzeciego duchownego parafii.
Jako pierwszy, urząd ten sprawował pastor Langer. Liczba trzech duchownych dobitnie świadczy o liczebności parafii kluczborskiej.
Dla ilustracji kilka danych liczbowych. W wieku XVI i XVII liczba wiernych wynosiła od 1.200 do 1.500 osób.

W roku 1817, kiedy sporządzono pierwszy dokładny spis – parafia liczyła 3.604 dusz, a w 1850 r. już 6.000!
W czasie wizytacji parafii dokonanej przez superintendenta D. Zänkera z Wrocławia w dniach 29.IV.-18.V.1933 r. parafia liczyła 9.235 dusz.
Do ciekawostek należy fakt, ze w okręgu kluczborskim w tym czasie doliczono się 33.212 Ewangelików i 18.898 Katolików, podczas gdy w okręgu oleskim liczby te odpowiednio wynosiły: 5.628 i 47.187;
w okręgu Dobrodzień: 944 i 16.159; w okręgu Namysłów: 476 i 1.108.
Tak więc Kluczbork był pierwszym i najsilniejszym ośrodkiem ewangelicyzmu na Górnym Śląsku. Od momentu powstania parafii, nabożeństwa odprawiano tez w języku polskim obok łaciny i języka
niemieckiego. Dopiero w okresie międzywojennym, a konkretnie po dojściu Hitlera do władzy, zaniechano nabożeństw w języku polskim.
Pobożność ludu śląskiego godna była pochwały. Z relacji pastora Langera, trzeciego proboszcza parafii kluczborskiej w Wielki Piątek 1933 r. odbyły się trzy nabożeństwa spowiednio-komunijne, w czasie, których
2000 osób przystąpiło do Stołu Bożego. Z ogólnej liczby wiernych, ok. 60% przystępuje do Stołu Bożego. Mówiąc o parafii kluczborskiej, nie można zapomnieć o Domu Diakonis „Betania” i szpitalu.
W 1880 r. superintendent Henryk Koelling ofiarowuje dość dużą działkę ziemi z małym domkiem przy ul. Opolskiej. Po upływie 8 lat zakończono budowę szpitala na 40 łóżek i tak w 1888 r. zaczyna działalność
szpital ewangelicki oraz zaczyna się służba sióstr – diakonis z rozbudowanego domu „Betania”. W latach 1911 i 1926 r. szpital rozbudowano. Przyjąć mógł 112 chorych. Dla potrzeb chorych i sióstr – diakonis zbudowano
tez kaplice. Poświecenia doskonal superintendent Zänker, dnia 18.VIII.1931 r. Diakonise prowadziły tez Dom Starców „Sarepta” (1891), „Przytułek Marii” dla nerwowo chorych kobiet (1910). Dom Dziecka „Bersaba”
z przedszkolem (1911) – przebudowany później na plebanie oraz nowy Dom Dziecka „Salem” (1918).
Po tragicznych latach II wojny światowej, życie powracało powoli do normy. Wojna rozrzuciła ludzi po całym świecie, wielu z tej wojny nie wróciło nigdy. Zdziesiątkowane kadry duchownych, z których wielu
znalazło się w obozach koncentracyjnych, spalone lub zdewastowane kościoły i domy – oto, w jakich warunkach trzeba było organizować życie parafialne.
Ksiądz Karol Klus wraz z innymi polskimi duchownymi organizowali życie kościelne w okresie powojennym. W roku 1945 objął urząd proboszcza Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Kluczborku.
Przystąpił do pracy z zapałem i wykonywał ja z pełnym poświeceniem. Były to dla ks. K.Klusa czasy bardzo ciężkie. Jego zadanie polegało na zabezpieczeniu mienia kościelnego i organizowaniu życia kościelnego
nawet w najbardziej oddalonych punktach parafii kluczborskiej. Niepostrzeżenie minęło 30 lat pracy duszpasterskiej i w roku 1975 schorowany ks. Klus odszedł na zasłużony odpoczynek.
Urząd miejscowego proboszcza z dniem 1.04.1976 r. objął młody i energiczny ksiądz Henryk Schröder. Ks. K. Klus, emerytowany proboszcz kluczborski zmarli po dłuższej chorobie 19.0.1977 r.
W pamięci ludu ewangelickiego pozostał jako rzetelny, sumienny, a nade wszystko skromny człowiek. Wkrótce okazało się, ze następca ks. Klusa jest nie tylko wspaniałym kaznodzieja, lecz także organizatorem,
inżynierem, pomysłodawcą i wykonawca wielu zamierzeń.
Wyremontowane organy w Kościele pod wezwaniem „Zbawiciela” umożliwiły zorganizowanie cyklów
koncertów organowych w wykonaniu wybitnych polskich i zagranicznych wykonawców od 1985 do chwili obecnej.

Historia Kościoła w Bąkowie

Reformacja dotarła do Bąkowa w 1530r.. Pierwsze wzmianki o istniejącej tam parafii ewangelickiej pochodzą z roku 1646 i 1675. W roku 1690 parafia w Bąkowie połączona z parafią w Biadaczu (Ludwigsdorf)
i tak pozostało do dnia dzisiejszego. Obecny budynek plebanii zbudowany został w latach 1845/46. W roku 1913 drewniany kościół w Bąkowie poddany został renowacji zarówno z zewnątrz jak i wewnątrz. Większą
część kosztów poniósł właściciel włości w Bąkowie – Heinrich graf von Bethause – Huc. W czasie prac, po odsłonięciu starych ławek i wiszącego herbu, odkryto malowidło ścienne wykonane farbami wodnymi
datowane na okres przedreformacyjny, co jest wskazówką, co do czasu budowy kościoła. Ołtarz pochodzi z II połowy XIV wieku. Obecny kościół w Biadaczu zbudowany został w roku 1842 w miejsce starego
drewnianego z 1541 roku. Od 1945 roku oba kościoły przejęte zostały przez parafię katolicką. Obecne nabożeństwa ewangelickie odbywają się w dawnej organistówce, przebudowanej wewnątrz na kaplicę. Bąków
jest filiałem parafii ewangelickiej w Kluczborku. W roku 2004 kaplica została poddana gruntownej renowacji z zewnątrz jak i wewnątrz.

Historia Kościoła w Gorzowie Śląskim

Dzieje tej parafii sięgają roku 1834, kiedy to już regularnie, co 6 tygodni i w każdy drugi dzień świąteczny (Boże Narodzenie, Wielkanoc, Zesłanie Ducha Świętego) odbywały się nabożeństwa w Sali szkolnej szkoły
ewangelickiej zbudowanej w 1802 roku. 1.04.1852 r. erygowana została parafia ewangelicka w Gorzowie Śląskim, a 1.05.1853 r. młoda parafia otrzymała pierwszego stałego duszpasterza w osobie ks. Herniga.
Wcześniej opiekę duszpasterską sprawowali księża z Roszkowic i Bąkowa. 7.08.1855 r. położony został kamień węgielny pod budowę kościoła. Na ten cel ofiarowano 6 działek budowlanych w centrum miasta.
8.10.1857 r. Dom Boży został poświęcony i otrzymał wezwanie: „Kościół Krzyża Jezusowego”. Parafia liczyła wówczas 415 dusz, w 1895 już 1.095. Z wydarzeń historycznych godny odnotowania jest fakt,
że w 1852 roku nawiedziła Gorzów Śląski epidemia cholery, która pochłonęła 200 ofiar z tego 45 ewangelików.
Od 1945 roku Gorzów Śląski jest kościołem filialnym parafii ewangelickiej w Kluczborku. W 1994 roku przeszedł gruntowny remont dachu i wieży oraz wnętrza kościoła. W 1997 r. uruchomiony został elektryczny
napęd zegara oraz dzwonów.

Historia Kościoła w Maciejowie

25.03.1446 r. Johannes proboszcz w Maciejowie otrzymuje od cesarskiego notariusza Nicolausa von Frankenstein – dotację na budowę kościoła. Miejscowy dziedzic, von Matzdorf, od którego nazwiska pochodzi
nazwa wioski ofiaruje drewno ze swoich lasów. Budowa postępuje bardzo szybko. Zakończono ją jeszcze w tym samym roku -1446. Od 1532 roku, kościół w wyniku reformacji, staje się ewangelicki i do tego roku
datuję się istnienie ewangelickiej parafii. Jest ona jedną z najstarszych po Kluczborku i Byczynie. Liczba ewangelików wynosiła zawsze około 200 dusz, co stanowiło około 90% mieszkańców wioski. Stan ten
utrzymał się do II wojny światowej. W 1696 r. następuje remont i rozbudowa kościoła. Z tego roku pochodzi ołtarz. Stoją w nim postacie św. Jana Ewangelisty, Katarzyny i Floriana, Jana Chrzciciela, Mojżesza oraz
niezidentyfikowanej zakonnicy. W roku 1850 burza strąciła wieżę, która nie została odbudowana. Kwadratową podstawę wieży przykrył przedłużony dach i tak pozostało do dziś. W roku 1851 wykonana
została balustrada przed ołtarzem. Świadczy o tym napis: „1851, Gottlieb Szymaszczykę”.ęłęó Ambona pochodzi z roku 1700. Całość wnętrza wykonana jest w stylu barokowym. Organy zbudowane zostały
w 1861 roku przez firmę H. Dürschlang z Rybnika. Pierwsza naprawa i strojenia wykonane zostały w 1904 roku przez organmistrza Juliusza Rychterskiego z Głubczyc, druga w listopadzie 1936 roku przez organmistrzów Hugo
i Waltera Hahn z Brzegu, trzecia przez organmistrza J. Bryllę z Olesna we wrześniu 1995 roku. W kościele były trzy dzwony. Największy z nich został poświęcony przed 1926 rokiem. W okresie II wojny światowej
dwa większe zostały zabrane na potrzeby niemieckiego przemysłu zbrojeniowego. 30 czerwca 1996 roku został poświęcony średni 100 kg dzwon w tonacji „g”. Kościół w Maciejowie jest kościołem filialnym parafii
ewangelickiej w Kluczborku.

Historia Kościoła w Nasalach

Nasale były dawniej filiałem parafii w Roszkowicach. Aby przybliżyć dzieje tego filiału słów kilka o byłej parafii ewangelickiej w Roszkowicach. Kościół w Roszkowicach został zbudowany w XIV wieku.
Mimo najazdu husytów w 1431 roku, przemarszu wojsk Władysława Jagiellończyka w 1474 roku – ostał się nienaruszony. W 1588 roku odbyła się pod Byczyną bitwa między wojskami księcia Maksymiliana
a wojskami Korony Polskiej dowodzonymi przez Jana Zamojskiego. Mimo tego kościół nie doznał uszczerbku.
Od 1530 roku kościół znalazł się w rękach ewangelików w wyniku reformacji wprowadzonej przez rodzinę von Frankenberg, którzy przez około 300 mat byli właścicielami wielkiego majątku ziemskiego, w skład
którego wchodziły także Roszkowice. 27 listopada 1847 r. w wyniku pożaru – kościół został zniszczony. 15 czerwca 1848 roku Wilhelm Tragott położył kamień węgielny pod obecny kościół poświęcony przez
superintendenta Hansa w 1849 roku. Kościół został odnowiony i 27 listopada 1899 r. na nowo poświecony przez superintendenta Erdmana. Obecny, murowany kościół w Nasalach (od 1945 r. jest katolicki),
zbudowany został w 1870 r., ponieważ poprzedni prawdopodobnie drewniany, zamknięty został decyzją władz w powodu złego stanu technicznego. W ołtarzu tego kościoła znajdował się obraz olejny „Ecce Homo”
pędzla Grafa Harracha, którego los jest nieznany. W czasie działań wojennych gotycka wieża została uszkodzona. Prowizoryczna naprawa widoczna jest do dzisiaj. Od 1945 r. ewangelicy użytkują drewniany
kościół przeniesiony ze Zdziechowic, pochodzący z XVI wieku i przebudowany w 1730 r. i zmontowany w Nasalach w okresie międzywojennym. Działania wojenne przerwały rekonstrukcję i do dziś kościół pozostał
bez wieży – widoczny jest tylko obrys fundamentów. Kościół posiada konstrukcję zrębową, orientowany, na podmurowaniu z cegły. Organy w stylu rokokowym. Obecnie Nasale są filiałem parafii ewangelickiej
w Kluczborku.

Opracowanie na podstawie książki:
„Kościoły ewangelickie ziemi kluczborskiej” – ks. Henryka Schrödera

Kluczborscy Pastorzy

Pierwsi Kaznodzieje luterańscy pojawili się w Kluczborku zaledwie 15 lat po wystąpieniu Marcina Lutra.

Byli to:

1532-1549    Nicolaus Zeidler
1549-1556    Michael Schulz
1556-1561    Petrus Schwarz
1561-1588    Georg von Stosch, Jan Regius
1589-1631     Wenceslaus Smolius
1631-1646     Samuel Regius
1646-1688    Adam Gdacius, Paul Malitius
1688-1700    Ludwig Conradi
1707-1739     Adam Thuler
1739-1752     M. Jan Samuel Lehman
1753-1791      Wilhelm Amandus Stöckel
1792-1803     Jerzy Samuel Gürnth
1803-1848    Georg Samuel Neugebaur
1848-1865    Immanuel Henryk Kern
1865-1895    Julius Teodor Kindler
1895-1908    Karol Roman Müller
1909-1917     Ernest G. Hartnik, Gottlieb Kosmala
1918-1933     Herman Rudolf Müller
1933-1943     Jahannes Herman, Richard Langer, Zygfryd Klose
1943-1945     Alfred Schliebitz, Gerhard Pusch
1947-1975     Karol Klus
1976-2007    Henryk Schröder
2007-             Paweł Szwedo